Bloq

Apple və onun texnologiya uğuru

Apple və onun texnologiya uğuru

Apple və onun texnologiya uğuru Texnologiya-hər daim inkişaf edən özünü təkmilləşdirərək həyatımızı insanlığın əli ilə dəyişən sektordur. Həmçinin texnologiya bir növ bizlərə insan zəkasının nə dərəcə qüvvətli olduğunu, yaradılan ideyaların əzmkarlıq və möhkəm əsaslı səylər nəticəsində gerçəkləşdirməyin mümkünlüyünü öyrədir. Müasir zaman dilimindən asılı olmayaraq texnologiya sahəsi insanların həyatı ilə əlaqəli olduğu üçün illər ötsə belə köhnəlməyərək diqqət mərkəzində olmağa davam edir. Sual olunur: Bəs bu sərhədsiz səyahət hamı üçün əlçatandırmı? Məsələn, indi sizə desəm ki, evimin qarajında bir şirkət quracağam və bu şirkət illər sonra dünya texnologiya sisteminə nüfuz edəcək və gətirmiş olduğu yeniliklər ilə bütün standartlaşmış üslubları dəyişəcək, beləcə dünyanın ən məşhur texnoloji şirkəti olacaq. Bütün bu ifadə etdiyim cümlələr sizə nə dərəcə inandırıcı gələrdi ? Sözsüz, yəqin ki bir çoxunuz xəyallar aləminə səyahət etdiyimi və bu işin nəticəsiz qalacağını düşünərdiniz. Lakin bu gün mən sizə reallıqdan, 1 aprel 1976-ci il – Apple şirkətinin təsis edilməsi tarixindən bəhs etmək istəyirəm. Hansı bu hekayəni yazanlar- Stiv Cobs, Stiv Voznyak, Ronald Uayn bütün bu bəhs etdiyim hekayəni yazmış və yaşatmışdır. Bəli, sadəcə üç şəxs hazırda dünyanın ən böyük proqram təminatçılarından biri olan kompüter firmasının əsasını qoymağa müvəffəq oldular. Stiv Cobs və Stiv Voznyak oxuduqları təhsil müəssisəsindən tanış idilər, ikisinin də texnologiyaya xüsusi marağı var idi. Xüsusilə Stiv Voznyakın texnoloji sahədə mühəndislik, elmi bilik və bacarıqları, Stiv Cobsun isə marketinq, ticarət və satış üzrə qabiliyyəti bu möhtəşəm kompozisiyanın ərsəyə gəlməsinə şərait yaratmışdır. Çox keçmir ki onların arasına Ronald Uayn da daxil olur. Onlar təşkil etdikləri bu yeni şirkətdə  insanların kompüterlərə baxış tərzini dəyişdirmək  məqsədini əsas vəzifə kimi gətirdilər. Cobs və Voznyak kompüterləri insanların evlərində və ya ofislərində daha rahat və əlçatan olması üçün kifayət qədər kiçik etmək istəyirdilər. Sadə dillə desək, onlar istifadəçi dostu kompüterlər dizayn etmək istəyirdilər. Nəhayət 3 yanvar 1977-ci ildə “Apple I” adını verdikləri ilk Apple marka kompüter qururlar. Bu kompüter 200 ədəd hazırlanır, hamısının satılmasına müvəffəq olurlar. Tam bu məqamda Stiv Cobs və Stiv Voznyak’ın illər sonra vermiş olduqları müsahibədə uğur əldə etmələrinə səbəb olan bir-birlərini mükəmməl şəkildə tamamladığını söyləmələri yada düşür.Maraqlıdır, niyə məhz “apple” ?  1984-cü ilin dekabrında “Byte” jurnalına danışan Voznyak bu ideyanın Cobsdan qaynaqlandığını hesab edirdi. 'O, vaxtaşırı Oreqon ştatındakı meyvə bağlarında işləyirdi. Düşündüm ki, bu, bağda almaların olması və ya sadəcə meyvələrin olması ilə əlaqədardır. Bəlkə də bu söz onun ağlına gəlib. Hər halda, biz hər ikimiz daha yaxşı adlar tapmağa çalışırdıq, lakin Apple-ın adı çəkildikdən sonra heç birimiz daha yaxşı bir şey düşünə bilmədik.' Stiv Cobsun tərcümeyi-halına görə, bu adı Cobs alma fermasından qayıtdıqdan sonra düşünüb.  Bu adın ehtimal ki, A hərfi ilə başlamağın faydası oldu, yəni hər hansı bir siyahının önünə daha yaxın olardı. Təbii ki təyin edilmiş ad təsvir olaraq özünəməxsusluğu loqotip tələb edirdi. Əvvəla, bu loqo Apple ilə tanınsa da, İsaak Nyutonun ağacın altındakı təsviri əslində ilk Apple loqosu idi. Məlum olduğu kimi, əfsanəyə görə, fizik, riyaziyyatçı, astronom, ixtiraçı, filosof və ilahiyyatçı Nyuton ağacın altında oturarkən başına alma düşüb və o, cazibə qüvvəsini belə kəşf edib. 1976-cı ildə isə Apple-ın loqotipinin dizayneri Rob Canoff bu loqo əvəzinə dişlənmiş alma loqosu hazırladı. Bu loqotipdə isə dişlənmiş alma üzərində rəngli zolaqlar var idi. Bəs niyə rəngli və dişlənmiş almaya üstünlük verilmişdi? Bununla bağlı bir sıra fərziyyələr mövcud olsa da loqotipin dizayneri Canoff  2009-cu ildə verdiyi müsahibə zamanı o, almanın pomidor və ya albalı kimi qəbul ediləcəyindən narahat olduğu üçün dişlənmiş formada olduğunu söylədi. Almanın rəngli təsviri olunmasına səbəb isə o dövrdə  kompüterlərdə rəng funksiyaları yox idi və Apple fərqli olduğunu göstərmək istəyi idi. Son nəticədə isə günümüzdə boz rəngli dişlənmiş alma loqotipindən istifadə olunur. Bu günün rəqabəti hələ dünənki tarixdən yaranmışdı. Belə ki Stiv Cobs Apple loqosunu rəqabətdə irəli olmaq üçün rəqəmsallaşdırmaqda israr edirdi. Nəticə etibarilə buna nail olur, lakin xərci 50 min dollar təşkil etmişdir. Apple-ın inkişaf yoluna nəzər yetirsək görürük ki, Apple I-dən sonra Apple II çox təsir edici qüvvəyə malik olur, çünki o plastik korpusa və rəngli qrafika malik ilk kompüter idi. 1980-ci ildə Apple III satışa çıxır və Apple kompüterləri xaricə satılmağa başlayır. 1979-cu ildə Stiv Cobs, 1983-cü ilin əvvəlində isə Con Skulli Apple şirkətinin sədri olur. Aralarındakı anlaşılmazlıq nəticəsində çox keçmir ki Cobs istefa verir. Cəmi 30 yaşı olan və qurduğu Apple-dan ayrılmalı olan Jobs elə həmin il NeXT Software adlı şirkəti qurur. 1986-cı ildə Corc Lukas ilə birlikdə yaratdıqları 10 milyon dollar kapitalla Pixar Animation Studios-u yaradır. Skulli idarəçiliyi mərhələsindən şirkətin arxalandığı iki məhsul xətti var idi: mətn əsaslı Apple II seriyası və qrafik istifadəçi interfeysi olan Macintosh. Macintosh-un ortaya çıxması ilə siçan ilə idarə olunan qrafik istifadəçi interfeysinə malik Apple IIGS bazara çıxdı. 1987-89-cu illəri uğurla keçən şirkət 2 milyard dolları keçən satış rəqəmlərinə nail oldu. Eyni dövrdə Skulli ən uğurlu layihələrindən birinə imza atdı və Sony ilə birlikdə PowerBook seriyasını yaratdı. Böyük uğur qazanan PowerBook, bir il ərzində 1 milyard dollarlıq satış rəqəminə nail oldu. 90-cı illərin daxil olması ilə Microsoft Apple üçün əhəmiyyətli bir rəqib olmağa başladı. Apple-ın bu dövrdə məhsulun idarə edilməsində uğursuzluğu və PowerPC əsaslı prosessorlar üzərində israrlı olması Windows əməliyyat sistemli kompüterlərə qarşı əhəmiyyətli bir dezavantaj yaratdı. Korporativ müştərilərini Microsoft-a itirən Apple üçün 90-cı illərə giriş kifayət qədər ağrılı idi. Bu uğursuz başlanğıcı PowerBook ilə müəyyən qədər aradan qaldırmağı bacaran Apple, portativ kompüterlərdə uğurunu daha da artırmaq məqsədi ilə 1993-cü ildə massagePad 100 planşet kompüterini istehlakçılara təqdim etdi. Bu arada, Avropa regional meneceri Maykl Şpindler Apple şirkətinin rəhbəri olmuş Skullinin yerinə təyin edildi. Spindler vəzifəyə gəldikdən sonra Apple işçilərinin 15 faizini işdən çıxardı və Mac OS əməliyyat sistemini Radius, Motorola və Power Computing kimi şirkətlərə lisenziyalaşdırdı. Lakin çox keçmir ki Spindlerin uğursuz cəhdləri onun idarəçilikdən uzaqlaşmasına gətirib çıxarır və beləliklə rəhbər olaraq Gil Amelio təyin edilir. Stiv Cobs 1996-cı ilin sonunda direktorlar şurasına daxil olur. Apple daxilində tam restrukturizasiyaya başlayan Cobs ilk onlayn Apple Store mağazasını açdı. Digər tərəfdən, Apple-ın ilk məhsul hücumu 1998-ci ildə buraxılmış müasir görünüşlü 'hamısı bir yerdə kompüter' olan iMac ilə oldu. iMac bir il ərzində düz 1 milyon ədəd sataraq, müştərilərin 43 faizi üçün ilk Apple kompüteri oldu. Bu uğuru 1999-cu ildə iBook ilə, Stiv Cobsla möhkəmləndirən Apple üçün qızıl dövr başlamışdı. Apple musiqi pleyeri bazarına 2001-ci ilin son rübündə iPod ilə daxil oldu. iPod ilə birlikdə gələn iTunes proqramı istifadəçiyə musiqi treklərini kompüter və iPod arasında sinxronlaşdırmağa kömək etdi. Onlayn musiqi mağazası olan iTunes Store 2003-cü ilin aprelində istifadəyə verilmişdir. İTunes Store ilə dünyanın ən böyük musiqi bazarının sahibi olan Apple, qısa müddətdə 10 milyon mahnı satdı. Apple üçün çox sərfəli bir sərmayə olan iTunes Store iPod-u da ən populyar musiqi pleyerinə çevirdi. Apple-ın telefon hazırlaması ilə bağlı şayiələr ilə başlayan təşəbbüs 2007-ci ildə iPhone-un satışa çıxarılması ilə nəticələndi. İPhone-un uğuru nəinki iPod-u üstələdi, həm də smartfonun konsepsiyasını həmişəlik dəyişdirdi. Apple üçün iPhone-un daha bir uğuru App Store oldu və açılışından bir həftə ərzində App Store-dan 10 milyon iPhone tətbiqi endirildi. İstehlakçı elektronikası sərmayələrində iPhone ilə kifayətlənməyən Apple, 2010-cu ildə iPad ilə yeni istehlakçı elektronikası inqilabı yaratmağa müvəffəq oldu. Planşet bazarını iPad ilə formalaşdıran Apple, planşetləri böyük bir bazara çevirdi və bu bazarın lideri oldu. Tarixin sınaqlarından keçərək həyatına bir evin qarajında ​​başlayan və qlobal bir şirkətə çevrildiyi zaman çətin iqtisadi dövrlərdən keçən Apple, yenilikçi yanaşması ilə inkişaf etdirdiyi məhsullarla dünyanın ən böyük texnologiya şirkəti olmağı bacardı. Bu gün Apple-ın gələcək inkişafındakı yeniliklər və ideyalar ilə bağlı bir fikir mübadiləsi aparmaq olduqca çətindir. Apple şirkətinə uğurlar arzulayır, onların cəsarəti və əzmkarlığını isə örnək öz həyatlarımıza örnək olaraq götürməyimizi diləyirəm!  Müəllif: Nəzrin Tahirli 

Dünya: “Çaplinin kommunist mələkləri”

Dünya: “Çaplinin kommunist mələkləri”

Çaplinin kommunist mələkləriO, ziyalı ab-havası olan dilənçidir, diqqət yetirsəniz, şillə alandan sonra ilk öncə şlyapasın düzəldir. O, iyirmi beş yaşında dünya şöhrəti qazanan, kinematoqrafiyada yeni bir cığır açan, səssiz filmin ustadıdır. O, balaca Çaplin obrazı ilə yaddaşlarda qalan, hər daim vəzifəsinin insanları güldürmək olduğunu vurğulayan, susqunluğun şəhzadəsi Çarlz Spenser Çaplindir. Qeyd etməliyik ki, Çarlz Çaplinin kinematoqrafiya palitrasına qatdığı qeyr-adi rənglərin sayı bir xeyli çoxdur və illər keçsə də, onun ağ-qara metrajlı solğun simalara rəng verən filmləri ekranlardan keçib-getmir. Ancaq Çarlz Spenser Çaplinin həyatı da onun filmləri kimi əyləncəli və rəngli idimi? Uşaqlıqdan bir çox çətinliklərlə üzləşsə də, onun üçün böyük təhlükə 1942-ci ildə,-Mən kommunist deyiləm, amma fəxr edirəm ki, özümü kifayət qədər kommunist tərəfdarı kimi hiss edirəm,- sözləri ilə başladı. Dünyanın uzaq guşələrində İsa Məsih haqqında heç vaxt eşitməmiş kişilər və qadınlar var; lakin onlar Çarli Çaplini tanıyır və sevirlər deyə fəxrlə vurğulayan, Çarlinin sənətini yüksək qiymətləndirən FBI Çarlinin kommunizmlə bağlı dediklərindən sonra, demək olar ki, mövqeyini tam əks istiqamətdə dəyişdi. 30 il Böyük Britaniya vətəndaşı olan, lakin Amerikada yaşayan məşhur komediyaçı üçün bu sözlər ağır ola bilərdi. Lakin balaca Çarli sözlərini və siyasi fikirlərini ifadə etməkdən çəkinmir, davamlı olaraq cəbhədə Rusiyaya rəğbət bəslədiyini vurğulayırdı. O getdikcə artan düşmənlərinə açıq-aşkar deyirdi: Əgər Rusiya müharibədə məğlub olsa, Asiya qitəsi faşistlərin hökmranlığı altına düşəcək. O zaman, bizim də Hitler üzərində qələbə şansımız olmayacaq. Əslində, Çarlz burada Rusiyaya rəğbətdən çox öz dövlətinə və mövqeyinə toxuna bilinəcək ağır zərbələrin nəticələrini qeyd etmək istəmişdi. Hətta, digər bir perspektivdən baxsaq, o dövlət və mövqedən çox insanlara vurulan ziyanın gələcəkdə nə kimi nəticələr yaradacağını vurğulayırdı. Çarlz, əslində, cəmiyyət və fərdin bugünkü yaşayışında qarşısında duran maneələrə toxunmaq istəmiş və onun bu istəyi gerçəkləşmişdi. O, dövrün maneəsini diktatorluq rejimində olduğunu iddia edir, kommunist fikirlərindən sonra əsl tənqid mərkəzinə çevrilən Böyük Diktator adlı ilk səsli filmini səhnələşdirərək düşmənlərinin sayını artırmışdı. Filmdə deyilirdi: Diktatorlar öz rahatlıqları üçün xalqı qul etdilər! Ədalətli dünya üçün mübarizə aparaq! Elm və uğurun insanların xoşbəxtliyinə xidmət etdiyi bir dünya üçün mübarizə aparaq! Əsgərlər, gəlin demokratiya ətrafında birləşək!  Film efirdə nümayiş olunan zaman ABŞ və nasist Almaniya (Nazi Germany) arasında heç bir gərginlik yox idi, hətta onlar müəyyən məsələlərdə ittifaqda idilər. Ancaq Çaplinin bu filmi bir başa  Adolf Hitlerlə, Benito Mussoliniylə, eləcə də faşizm tərəfdaşları ilə bağlı idi. Bu da öz növbəsində hər hansısa bir gərginlik yarada bilərdi. Məhz buna görə də, film böyük ekranlara buraxılmır, Çaplin rəsmi hakimiyyət nümayəndəçiləri tərəfindən tənqidlərə məruz qalır, lakin o yenə də fikrindən dönmür və öz müsahibələrində deyirdi: Diktatorlar gülməlidirlər. Mənim məqsədim də onları insanlara güldürməkdir.  Məhz elə bu sözlər Çarlz Çaplinin əsl məqsədini aydınlaşdırır, Çarli insanları gülüş vasitəsilə qul olduqlarını, bu maneəyə, diktatorluq rejiminə son qoya biləcəklərini etiraf edir, hətta öz təklifini belə irəli sürür; Demokratiya ətrafında birləşək! Onun faşizmlə bağlı fikirləri, fimləri və hətta müsahibələri cəmiyyətdə yenidən eyni fikri doğrurdu: O, kommunist idimi? Jurnalistlər ona bu sualı dəfələrlə vermiş, lakin heç bir spesifik cavab əldə edə bilməmişdilər, bəzən Çarli elə sözlər deyirdi ki, onu anarxist [1]belə adlandırırdılar. Bütün bunlara baxmayaraq, qeyd etməliyik ki, Çarlz Spenser Çaplin səsli film dünyasında səssiz filmləri ilə şedevr yaradan aktyor, ustad idi. Onun dəfələrlə müzakirə mərkəzi olan Böyük Diktator filmi isə müasir tənqidçilər tərəfindən tarixin ən əhəmiyyətli filmi, indiyə qədər çəkilmiş ən əsaslı komediya, satira nümunəsi olaraq qiymətləndirilmişdir. Uğurlarının sayı hesabı olmayan, hətta yeri gələndə bəzi siyasətçilərdən daha məşhur olan Çarlz Çaplinin siyasi fikirləriylə qınaq mərkəzinə çevirməzdən öncə onun sənətinə xüsusi ehtiramla yanaşılmalıdır. Sənətkar hər bir insan kimi müəyyən siyasi fikirləri, hər hansısa idealogiyanın tərəfkeşi ola bilər, bunları ifadə edə də bilər, necə ki Çarlz Çaplin kimi. Onu digərlərindən fərqləndirən məhz onun həyatındakı çətinliklərə, maneələrə rəğmən açıq-aşkar fikirlərini dönə-dönə səsləndirməsi deyildi mi? Bəli, məhz bu idi. O, heç bir sənətkarın göstərmədiyi şücaəti və cəsarəti ilə komediyaçı və ustad idi!   [1] Anarxist- hakimiyyət və hər hansısa dövlət orqanını rədd edən, sturuktur olmadan idarəoluna bilinən cəmiyyətin tərəfdarı, Anarxiya dəstəkçisi. Müəllif: Nərmin İbrahimli

Hüquq: Azərbaycanda Maska Hüququ

Hüquq: Azərbaycanda Maska Hüququ

Azərbaycanda Maska Hüququ Ad qəribə səslənir eləmi? Maska hüququ? Halbuki bizim belə bir hüququmuz təsbit olunmayıb,hərçənd olmasını da çoxları istəməz)Gəlin ilk öncə hüquq, vəzifə və məcburiyyətin fərqinə baxaq.Hüquq odur ki, o var olur, amma onu realizə edib-etməmək bizim istəyimizdən asılıdır. Əlbəttə ki, istisna təbii hüquqlarımızdır. Məsələn yaşamaq hüququ. Digər hüquqlara misal kimi məsələn seçki hüququnu göstərə bilərəm. Bizim seçki hüququmuz var, amma bu məcburi deyil. Bu hüquqdan istifadə edə də bilərik, etməyə də. Bütün hüquq və azadlıqlarımız konstitusion qaydada öz təsbitini tapıb.Vəzifə isə bizim borclarımızdır. Konstitusiyanın 72-80-ci maddələrində təsbit olunub. Məsələn ətraf mühiti qorumaq, dövlət rəmzlərinə hörmət vəsMəcburiyyət isə hər hansı qanunda təsbit olunan, bizim müəyyən müddət  mütləq etməli olduğumuz hərəkətlərdir. Ən bariz nümunə maska məcburiyyəti. Bildiyimiz kimi, son 2 ildir ölkəmizdə müəyyən yerlərdə maska məcburiyyəti vardır. Bəs bu məcburiyyətin faydalı və zərərli tərəfləri nədir?Müəyyən müddət hətta açıq havada da maska taxmaq məcburi idi. İnsanların bezməsi onların maskadan istifadəsini zərərli hala gətirdi. Normalda tibbi maskalar 4-5 saatdan bir dəyişilməlidir. Amma biz cibimizdən nə tapsaq, cərimə olunmamaq üçün az qala başımıza taxırıq :d Əlbəttə ki, maskanın faydası çoxdur, məsələn metroda və ya ictimai nəqliyyatda  hiss reseptorları ölmüş insanlara məruz qalmırıq :dİndi isə maskanın digər məcburiyyət alternativi olan karantinlə bağlı hadisələrə nəzər yetirək.Sərt karantin zamanı çox sayda iş yeri, müəssisə bağlandı, iflas etdi və ya kiçildi. Bəzi kirayəçilər hələ də sahibkarlara kirayə borcunu ödəyir. Bəs bu nə dərəcə doğrudur? Əziz insanlar, bu cür hüquq tapdalanmasının tək səbəbi hüquqi savadsızlığın olması və bəzilərinin araşdırmadan :” sahibkardır, düz deyir, yəqin bir bildiyi var” deməsidir. Gəlin reallıq üzərindən məsələyə baxaq:A adlı şəxs karantindən öncə restoran sahibiylə  müqavilə bağlayaraq restoranı icarəyə götürüb. Aylıq icarə haqqı 2000dir. Amma karantin dövründə qadağaların olması, daha sonra məhdud şəkildə restoranın fəaliyyətinə icazə verilməsi A adlı şəxsin aylıq icarə haqqını ödəyə bilməməsinə gətirib çıxardı və borcları yığıldı. Bu zaman sahibkar müqaviləyə xitam verilərkən ondan bu borcları tələb edə bilər? XEYR. Çünki Mülki Məcəlləmizə əsasən şərait əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdikdə borclar yaranmır. Yəni pandemiya şəraiti A adlı şəxsdən asılı deyildi. Buna görə də sahibkara tabe olub borc ödəmək yerinə məhkəməyə verərək ədalətli şəkildə xitamı tələb edə bilər. Buna misal üçün restoran dedim. Digər istənilən obyekt ola bilər. Məqaləni oxuyanlar düşünə bilər ki, bu cür insanlar hal-hazırkı dövrdə qalmayıb, hər kəs qurd kimidir) Ancaq statistikada hələ də var olduğu bilinir. Həmin sahibkarların və ya kirayə verənlərin etdikləri qanunsuzdur. Mənim də bu cür məqalə yazmaqda məqsədim insanlara öz hüquqlarını bacardığım qədər sadə dildə çatdırmaqdır. Həmçinin obyekti iflas edənlər də çox idi. Heç düşünmüsünüzmü, iflasdan sonra orda işləyən insanların aqibəti necə oldu? Onlar öz hüquqlarını realizə edə bildilərmi?Konstitusiyanın 35 və 38ci maddələrinə əsasən işsizlərin dövlətdən sosial təminat almaq hüququ vardır. Amma qanunda hər kəsin deyil müəyyən kateqoriya şəxslərin sosial müavinət alması göstərilib. Konstitusiya ilə ziddiyyət olsa da, hələ ki qanunda dəyişiklik edilməyib.Buna görə də dövlət yardıma ehtiyacı olanlara  hər ay 190 manat pul ayırdı. Qazancı çox olanların da müraciət etməsinə baxmayaraq, 190 manatı almamaq üçün səbəbləri ələdikdə sadəcə olaraq yıxılıb ölməyimiz qalırdı :dSon günlərdə  isə maska cərimələrinin və maska məcburiyyətinin ləğv olması müzakirə edilir. Ümid edirik ki, nəfəsimiz üçün doğru qərar veriləcəkdir)                                                                                                       Müəllif:Asiman Musayeva   

Dünya: Qorxu filmləri niyə bizi cəlb edir?

Dünya: Qorxu filmləri niyə bizi cəlb edir?

Qorxu filmləri niyə bizi cəlb edir?Bakı Bulvarı. Qorxulu Ev. Nəhayət, qışqırıqlar kəsildi və biz attraksiondan düşdük. Sonsuzluğa bərabər olan o beş dəqiqənin dördünü gözüyumulu keçirsəm də, Qorxulu evin qarşısında hələ də öz sırasını gözləyən yaşıdlarımın o bilinməzliklərlə dolu vahiməli evdən yenicə sağ-salamat qayıtmış bizlərə zillənmiş qorxu və maraq qarışıq baxışları məndə qürur hisləri oyatmışdı. Bəli, biz sınaqdan üzü ağ çıxmışdıq, kefimiz yaman kök idi. Təbii ki, o zamanlar bunun bədənimizin daxilində gedən bir sıra proseslərlə əlaqəli olduğu barəsində heç bir fikrim yox idi. Əsas mövzuya keçid etməzdən əvvəl gəlin bədənimizin qorxuya necə reaksiya verdiyini nəzərdən keçirək.Müasir insanlardan fərqli olaraq əcdadlarımız hər gün müxtəlif real təhlükələrlə üz-üzə qaldıqlarına görə bədənlərində qorxuya qarşı avtomatik cavab, yəni “ya döyüş, ya qaç” reaksiyası formalaşıb. Əcdadlarımızdan bizə miras qalan bu cavab reaksiyası zamanı simpatik sinir sistemi ürək döyüntülərimizin sürətlənməsinə, qan təzyiqinin artmasına səbəb olur, əzələlərimizə əlavə qan göndərir və beləcə, daha cəld hərəkət etməyimizə şərait yaradaraq bizi təhlükəyə hazırlayır. Bəzi araşdırmalara görə qorxulu film izlədiyimiz və ya bizə həyəcanverici təcrübə yaşadan attraksionlara mindiyimiz zaman beynimizin bir sıra hissələri bunu real təhlükə kimi qəbul edir və bu kimi vəziyyətlərdə də həqiqi təhlükə anında bədənimizdə baş verən fizioloji dəyişikliklərin eynisi baş verir. Bu səbəbdən, araşdırmaçılar düşünür ki, qorxu filmi izləyərkən real təhlükənin və real təhlükə zamanı oyanan hislərin bir növ simulyasiyasını yaşadığımız üçün bu, bizə gündəlik həyatda stressə və qorxuya səbəb olan faktorlarla daha rahat mübarizə aparmağımıza, həmçinin mənfi situasiyalarda hislərimizi idarə etməyimizə kömək edə bilər. Məhz bu fikirdən yola çıxaraq bəzi tədqiqatçılar təşviş pozuntusu və depressiya kimi mental xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslərin travma və fobiyalarının müalicəsində qorxu filmlərinin rolunu araşdırmağa başlayıblar. Qorxu filmlərinin terapiya üsulu kimi istifadəsinin müsbət cəhəti odur ki, təşviş pozuntusundan əziyyət çəkən şəxslər bu filmlər vasitəsilə öz qorxuları ilə üzləşir, filmi izlədikcə emosiyalarını nəzarət altına almağa çalışdıqları üçün real həyatda hiss etdikləri qorxu və stress kimi mənfi hislərin təsir gücünü azaltmağı öyrənirlər və bütün proses həmin şəxslər təhlükəsiz bir mühitdə ikən baş verir. Onlar öz komfort zonalarında izlədikləri filmi istənilən zaman dayandıra bildiklərinə görə filmin səbəb olduğu qorxu hislərinə də nəzarəti ələ keçirmiş olurlar. Beləliklə, həmin şəxslərdə qorxularını idarə edə bildiklərinə dair hissiyyat yaranır. Təsəvvür edək ki, bir şəxsin hörümçəklərə qarşı fobiyası var. Əgər o tez-tez izlədiyi qorxulu filmlərdə hörümçəklərin olduğu səhnələrə məruz qalarsa, davamlı olaraq qorxusu ilə üzləşdiyi üçün artıq real həyatda hörümçək gördüyü zaman hiss edəcəyi qorxu səviyyəsi azalır. Ancaq bunu əminliklə demək mümkün deyil. Araşdırmaçı Koltan Skrivner deyir ki, adətən, insanlar real həyatdakı narahatlıqları ilə heç bir bağlılığı olmayan qorxu filmlərindən zövq alırlar. Əks halda qorxuları ilə sıx bağlı olan bir film izləmələri həmin hisslərin yenidən baş qaldırmasına təkan verə bilər. İnsanların qorxu filmlərindən terapiya üsulu kimi istifadə etməsinə ən maraqlı sübutlardan biri kimi koronavirus pandemiyası dövründə qorxu filmlərinin izlənmə sayının artmasını və bir çox yeni qorxu filmlərinin istehsalını misal çəkmək mümkündür. 2020-ci ilin dekabrında aparılan bir anketin nəticəsinə əsasən sorğuda iştirak edənlərin 42 faizi təşviş pozuntusu və depressiya simptomlarından əziyyət çəkdiklərini dilə gətirmişdilər. Əvvəlki il isə bu göstərici sadəcə 11 faizə bərabər idi. Pandemiya mövzulu triller- “Contagion” (2011) filmi koronavirus pandemiyası dövründə ABŞ-da “iTunes” üzərindən ən çox izlənilən filmlər arasına daxil olmuşdu. 2020-ci ilin mayında isə “Movies Anywhere” adlı rəqəmsal film platformasında əvvəlki ilin may ayı ilə müqayisədə qorxu filmlərinin satışı düz 194 faiz artmışdı. Ən maraqlı məqamlardan biri isə bundan ibarətdir ki, 2021-ci ilin yanvar ayında nəşr olunan və Skrivnerin baş müəllifi olduğu məqalədə pandemiya zamanı qorxu filmi həvəskarlarının digər insanlarla müqayisədə psixoloji cəhətdən daha dözümlü olduqları qeyd olunmuşdu.                                                                                                               Müəlif: Ceyran Abdullazadə 

Fərdi inkişaf: Universitet illərini necə dəyərləndirməli ?

Fərdi inkişaf: Universitet illərini necə dəyərləndirməli ?

Universitet illərini necə dəyərləndirməli ?Müasir Dünyamızın sürətlənən inkişafı daima yüksəlişdədir. Yeni innovasiyalar, müxtəlif sistemlər, ayrı-ayrı fərqli sahələrdə əməkdaşlıq əlaqələrinin meydana gəlməsi və s. əksərən rastlaşdığımız hallardandır. Bu yeni standartlar təbii ki yenilikçi dünya görüşünə sahib, inkişafa meyilli, bacarıqlı gənclər tələb edir. Biz gənclər isə yüksək faizli nəticə ilə özümüzü dərk və kəşfi universitet dönəmlərində tələbə olarkən qazanmış oluruq. Heç özünüzə demisiniz ki “Minlərlə hətta bəlkə yüzminlərlə gənc arasından seçilən mən olmalıyam”, ardınca əlavə olunur sual, niyə məhz mən seçilmişlər arasında tək seçilən olmalıyam ? Bunu şərtləndirən hansı keyfiyyətlərə sahibəm, özümə nələr qazandırmışam? Elə isə burada sənin üçün yazdıqlarımı oxumağa davam et dostum, çünki dəyərləndirməli olacağın uzun bir universitet dönəmin hələ qarşıdadır. İnkar edilməz bir həqiqətdir ki gənclər öz təhsil aldığı universitetlə qürurlanır və bu adın onlara peşəkar inkişaflarında təsir göstərmə gücünün olduğuna inanırlar. Bircə universitet onların fəxr mənbəyidir ki artıq mən hər şey əldə etmişəm, geridə qalanı diplomun prestijli olması ilə mütləq həll olacaq. İlk öncə bu fikri tərk edin ! Bu düşüncələr sizi məğlubiyyətdən başqa heç bir yerə aparmayacaq. Peşəkar sahədə istiqamət almaq istədiyiniz zaman insanlar sizin hansı universitetdən hansı diplom ilə məzun olduğunuza baxmayacaq. Təbii ki təhsil səviyyənizi önəmlidir lakin, sizin özünüzə qazandırdığınız şəxsi təcrübələriniz onların diqqətini daha çox cəlb edəcəkdir. Məsələn, təsəvvür edin ali təhsilin kifayət etdiyini düşünən bir gənc zamanını sadəcə evdən universitetə, universitetdən evə rejimi altında keçirir. Özünə ixtisasına xas maraq dairələri yaratmır, əlavə araşdırma və oxu işləri aparmaq ona əsas bir nüans kimi görünmür. Təhsil almış olduğu şəhərin gəzintisinə çıxmır, sosiallaşmır, çünki ona mövcud olduğu şərait rahat bir əhatə kimi görünür. Beləcə universitetə qəbul olduğunuz yaşda qalırsınız, heç bir inkişaf, yenilik və təcrübələr olmadan zamanınızın dəyərini itirirsiniz. ▪️ Gəzin !Təhsil aldığınız şəhəri kəşfə çıxın, tarixi məkanları araşdırın, əyani olaraq müşahidələr aparmaq üçün həmin məkanlara yollanın. Muzeylərə gedin, ekskursiya və kampinglərə, festivallara qoşulun. Yeni məkanlar,yeni insanlar yeni sabahlara aparır, unutmayın. Oxuduqlarınız ilə gördükləriniz birləşəndə biliklər sizinki olacaq. ▪️ Tanış olun !Sizi tanıyan və sizin tanıdıqlarınız ənənəvi əhatənizdən başqa özünüzə yeni çevrələr qazandırın. Başqa insanlarla tanış olmaqdan çəkinməyin. Seminar, tədbir və vebinarlara qoşulun. Özünüzdən daha təcrübəli gənclər, o cümlədən peşəkar simalarla həmsöhbət olmağa çalışın. Sirri olan əsas prinsiplərdən birini də sizlərlə bölüşürəm. Əziz Gənclər, harasa gedəndə yalnız olmaqdan qorxmayın. Ola bilər məkanı tanımırsız və özünüzə yol yoldaşı axtarırsınız. Bəzən axtarmayın. Açın Google Map, ünvanı daxil edin və getdik ! J Bunu niyə deyirəm? Tanış olduğunuz insan hər hansı bir tədbirdə sizinlə sadəcə ünsiyyətdə olacaq və siz də eynilə, lakin yalnız olduqda özünüz məcbur olacaqsınız ki tanımadığınız insanlarla ünsiyyətə daxil olasınız. İnanın mənə bütün bu faydalı münasibətlər sizə müsbət təsir göstərəcək. ▪️ Kitab oxuyun!İncə bir məqam, bu müddəa bizə deyir ki dərs kitablarından əlavə kitablar oxuyun. Öz ixtisasımız üzrə müxtəlif mənbələrə nəzər yetirin, kitabxanaya gedin, yeni müəlliflərin əsərləri ilə tanış olun. Heç bir halda bu kifayət deyil, çünki beynimizi qidalandırdığımız kimi ruhumuzun da qidalanmağa ehtiyacı var. Məhz buna görə də bədii ədəbiyyata yer açın. Klassiklər ilə tanış olmadan oxucu qabiliyyətiniz sizi qane etməsin ! Azərbaycan Ədəbiyyatına nəzər yetirin, çünki orada yazılanlar xalqımızın oçerkləridir. ▪️ Fikirlərinizə diqqət edin!Heç bir parkda skamyada əyləşəndə, ictimai nəqliyyatda ikən yol gedəndə, hətta evdə asudə vaxt zamanı sadəcə olaraq bir masa arxasında oturanda, yaxud pəncərə önündə dayanıb çölü izləyərkən ağlına yeni fikirlər, özündə kəşf etdiyin fərqli ideyalar ilə qarşılaşmısan? Əgər belə situasiya içərisinə daxil olmusansa, fikir qığılcımları artıq sənin zehnində dolaşır deməkdir. Sevin, dostum J Həyat və gündəlik hadisələr səni düşünməyə sövq edirsə, bunlara diqqət et. Hər zaman sənə yaxınlıqda olacaq bir dəftər, qələm olsun. Düşündüklərin, etmək yaxud etməmək istədiyin nə varsa qeyd et. Ola bilər etmək istədiyin bir şeyi an etibarilə reallaşdırmaq gücündə olmayasan, lakin unutma hədəfinə kiçik-kiçik addımlarla irəliləməyə başlasan namümkünlər mümkünə çevriləcək ! Həm sənə bununla bağlı maraqlı bir məlumat çatdırım. Yazıçı, psixoloq, filosof Rövşən Abdullaoğlu gənclik illərində ətrafında müşahidə etdiyi, ağlına gələn yenilikçi fikirləri, təcrübələrini öz dəftərinə qeyd edirmiş, zaman keçdikcə bunlar artıq bir kitaba daxil ediləcək mənbə rolunu oynamağa başlayıb və bu gün müəllif əsərlərində dünən yazdığı hər bir cümlənin təsiri olduğunu söyləyir. ▪️ Çalış!“Mənim dərslərim çoxdur, zamanım yoxdur, haradasa işləyərək vaxtımı itirə bilmərəm “. Bu cümlə sadəcə bir bəhanədir. Hər birimizin boş zamanı olur və biz bunu dəyərləndirə bilirik. Vaxtı çatdırmayacağımız üçün çalışmağa etiraz edirik, hərçənd boş vaxt tapan kimi sosial mediaya hesablarımızda, telefonda vaxt itiririk. Bir çox gənc isə yalnız öz ixtisasına xitab edən işlərdə çalışa biləcəyini vurğulayır və bunu şərtləndirir. Əziz dostum, unutma ki sən təhsil alırsan və tələbə ikən,  gənclik illərində fərqli sahələr üzrə könüllü görəcəyin iş sənə bir çox təcrübə qazandıracaq. Çəkinmə və çalış, yeni insanlar tanı, cəmiyyətə qarşı, insan psixologiyası ilə tanış ol. Bu gün çalışacağın iş sabahkı peşəkar sahədəki işin üçün sənə mane deyil. Sürətlə axıb gedən gənclik illərinizdə universitet dönəminizi boşa verməmək üçün durmadan, tükənmədən çalışmaq lazım olduğunu unutmayın, ötən günə gün çatmır, “kaş ki” deməmək üçün bütün fürsətlərdən yararlanmağa tələsin! Uğurlar! J Müəllif: Nəzrin Tahirli  

Azərbaycan: Muğam, meditasiya və daha çoxu

Azərbaycan: Muğam, meditasiya və daha çoxu

Muğam, meditasiya və daha çoxuƏgər indicə YouTube platformasında ingiliscə “mystic music for meditation” (meditasiya üçün mistik    musiqi) sözlərini axtarışa versəniz, qarşınıza çıxan musiqi seçimləri arasında muğamı da görəcəksiniz. Bəlkə də, həmyerlimizin bu muğam ifalarını platformaya yükləyərkən videolar üçün belə bir başlıq seçməsindəki əsas məqsəd xarici ölkələrdən olan dinləyicilərin diqqətini çəkməkdən ibarət idi. Və bu, kifayət qədər uğurlu alınıb. Xarici dinləyicilərdən biri platformanın rəy bölməsində Mircavad Cəfərov tərəfindən udda ifa olunan şur muğamı barədə öz təəssüratlarını bildirərkən bu musiqinin sanki onu hipnoz etdiyini dilə gətirmişdir. Lakin, əziz dost, YouTube platformasının yaranmasından çox-çox əvvəl muğam artıq öz universal dəyərini sübut etməyi bacarmışdı. Necə?1977-ci ildə NASA “Yerin səsləri”(“The Sounds of Earth”) adı verilən və içərisində amerikalı astronom və yazıçı Karl Saqanın başçılıq etdiyi komitə tərəfindən seçilmiş 27 musiqinin də olduğu qızıl plastinkanı (“The Voyager Golden Record”) kosmosa yollamışdır. İnsanoğlunun sərhəd tanımayan romantik ümidlərinin bir simvolu olan bu plastinka hələ də bizimlə bu kainatı paylaşıb-paylaşmadıqlarını bilmədiyimiz yadplanetlilərə Yer kürəsindən bir hədiyyə olaraq göndərilmişdi. Dünyanın müxtəlif mədəniyyətlərinin incisi olan digər 26 musiqinin yol yoldaşlarından biri də Azərbaycanın milli təfəkkürü və fəlsəfəsinin gözbəbəyi muğam idi. Bəli, bizim muğam, daha dəqiq desək, Kamil Cəlilovun ifasında Çahargah ahəngi Yer kürəsinin özünəməxsus melodiyalarından biri kimi planetimizin kosmosdakı nümayəndələrindən birinə çevrilmişdi! “Bəs bloqun başlığındakı meditasiya haradan çıxdı belə? Muğam hara, meditasiya hara?” deyənlər üçün gəlin yazımızın növbəti hissəsinə keçid alaq.Yəqin ki, mənimlə razılaşanlar olar ki, uşaqlıqda nənə-babalarımızın muğam dinləməsi bəzilərimiz üçün sıxıcı fəaliyyətdən başqa bir şey kəsb etmirdi. Ancaq, bəlkə də, muğam dinləyərkən üz əzələlərinin necə rahatladığını, muğamın növündən asılı olaraq əhvallarının necə dəyişdiyini, bəzən sanki səslənsək eşitməyəcəklərmiş kimi gözlərinin həsrətlə keçmişə, yoxsa gələcəyə uzandığını bilmədiyimiz dərinlikliklərə zilləndiyini, bəzən isə nəvə-nəticəsinin şad günündə iştirak edirmiş kimi gözlərinin içinin parıldamasını xatırlayarsınız. Düşünürəm ki, günümüzün insanları üçün meditasiya hansı rolu oynayırsa, muğam da böyüklərimiz üçün eynilə gündəlik qayğılardan anlıq sıyrılmalarına kömək edən ruhani təmizlənmə üsulu olub və sözsüz ki, olmağa davam edir. Muğamın təsəvvüflə bağlılığı da məhz onun insan psixologiyasına və daxili dünyasına birbaşa təsirində özünü göstərir.“Azərbaycan muğamı” (2009) filminin ssenaristi Şəhla Mahmudova muğamı keçmişin, bugünün və gələcəyin musiqisi adlandırmışdır. Həqiqətən də, muğam öz prinsiplərini saxlamaqla birlikdə eyni zamanda sənətkarın yaradıcılığına imkan verən və daim inkişaf edən ölməz bir sənət nümunəsi, sanki müstəqil mövcud olan .bir mədəniyyətdir. Son dövrlərdə xüsusilə Alim Qasımovun muğama yeni bir nəfəs bəxş edərək qlobal sferada onu uğurla təqdim etməsi danılmaz bir faktdır. Onun ən möhtəşəm performanslarından biri 1995-ci ildə Fransada keçirilən Müqəddəs Musiqi festivalında Amerikan musiqiçisi Jeff Buckley ilə olan dueti (“What will you say”) hesab olunur. Sözsüz ki, gəncliyin zövqü bir başqadır. Gənclər, adətən, qədimin müasirlə sintezinə üstünlük verir. Elə bu səbəbdən, muğamların müxtəlif musiqi janrları ilə birləşdirildiyi bir neçə mahnı tövsiyəsi ilə yazımı sonlandırmaq istəyirəm. Gənclər və gənc hiss edənlər, qoyun bu mahnılar sözün əsl mənasında ruhunuzu oxşasın və sizə muğamın hörmət və sevginizə layiq əsl dəyər olduğunu hər daim xatırlatsın:1.    Çingiz Adilov-Blues & Mugam Improvisation2.    Mansobase & Sohrab Pournazeri- Hicran3.    Mansobase-Moodreek4.    Mansobase-Peyman5.    Mansobase-Eshq                                                                                        Müəllif: Ceyran Abdullazadə

Dünya: Kosmanavt həyatına nəzər

Dünya: Kosmanavt həyatına nəzər

Kosmonavt həyatına nəzər     Astronavt və ya kosmonavt - kosmos tədqiqatlarında iştirak etmək üçün təlim keçmiş və kosmosda araşdırma çalışmalarının idarə olunmasında xidmət göstərən şəxsdir. Kosmonavtlar kosmosda tədqiqatlar aparır, məlumatlar toplayır, kosmosdan və ziyarət edilən planetlərdən nümunələr toplayaraq onları dünyaya gətirir, burada həyatın olub-olmadığını araşdırır, elmi araşdırmalar aparır, kosmosun şərtlərini öyrənirlər. Bir sözlə bəşəriyyətə fayda verəcək kəşflər edirlər. Kosmik araşdırmaların reallaşdırılması üçün mühüm önəm daşıyan kosmonavtların məqsədi dünyanı, yəni Yer Kürəsini anlamaq və insan həyatını asanlaşdıracaq kəşflər, yeni icadlar ərsəyə gətirməkdir. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün isə sözün həqiqi mənasında yaxşı təlim,  görmək, sağlam imkanlara sahib olmaq, yüksək savadlılıq vacib şərtlərdəndir. Məhz buna görə də kosmonavt adına layiq olmaq təxmin edə bilməyəcəyimiz qədər çətindir.    Kosmonavt olmağı şərtləndirən əsas amillərdən biri “sağlam bədən-sağlam ruh” standartına cavabdeh olmaqdır. Spirtli içki, tütün, alkol vərdişlərin olması belə qadağandır. Bu işlə məşğul olmaq istəyən namizədlərin boyu ən azı 160 sm olmalı, qan təzyiqi 140/90-ı keçməməlidir. 26-46 yaş arası insanlar arasında seçim aparılır. Mütəxəssislərin araşdırmasına əsasən, ortalama kosmonavt yaşı hazırda 43-dür. Zehni qabiliyyət, elmi təfəkkür önəm kəsb edir ki buna nəzərən həmin şəxslər mühəndislik, fizika, kimya, riyaziyyat, texnoloji məlumatlar üzrə bilik səviyyəsi yüksək olmalıdır. Təbii ki bu keyfiyyətlərə sahib olduqdan sonra bu sahənin peşəkarı olmaq üçün astronavt təlimlərinə müraciət etmək lazımdır. Belə ki günümüzdə ən çox müraciət edilən şirkət NASA-dır. Ərizələri qəbul edilən namizədlər müəyyən psixoloji və fiziki testlərdən keçdikdən sonra müsahibədən keçirilir. Bu mərhələləri uğurla keçən namizədlər gərgin və çətin təlim prosesinə daxil olurlar. Psixologiya, elmi, təmir və texnoloji bacarıqlar, hesablama işi, su altında sınaq çalışmaları aparılır. Bunların hər birindən maksimum uğurla keçən namizəd kosmosda fəaliyyət üçün getməyə vəsiqə qazanır. NASA-da təlim prosesi təxminən 2 ildir. Bu rəqəm ESA astronavtları üçün 40 ay olaraq planlaşdırılır. Ümumiyyətlə astronavt olmaq üçün 3 illik təcrübə tələb olunur.     Astronavtlar və onların yaşayış təminatını ödəmək böyük sərmayə tələb edir. Kosmonavtların maaşı 60-150 milyon dollar arası təyin olunur. Bununla qalmayıb geyim və qidaya da kifayət qədər ödəniş edilir. Bir astronavt paltarı 13 qatdan ibarət, 127 kq olub 45 dəqiqə müddətində geyinirlər ki  dəyəri 12 milyon dollara bərabərdir. NASA şirkəti tərəfindən astronavtlar üçün nəzərdə tutulmuş 1 kq yemək 20 milyon dollara başa gəlir.     Bəs maraqlıdır kosmonavtın bir günü necə keçir ? Bizim yaradılışımız tələb edir ki şəxsi ehtiyaclarımızı ödəmək üçün su,yemək, gigiyenik təmizlik, yuxu, sağlamlıq üçün idman və s. qarşılayaq. Bunların hər biri sözsüz kosmik gəmi daxilində müəyyən bir müddət yaşayan astronavtlara da aiddir. Su məsələsi haqqında məlumat verərkən deyə bilərik ki uzun müddət istifadə üçün müəyyən qədər su nəzərdə tutulur, lakin əgər həmin su tükənərsə sulu tullantılar bərpa edilərək təkrar istifadəyə yararlı hala gətirilir. Yeməklər vakuumlu çanta və xüsusi paketlərdə saxlanılır. Tərkibləri əsasən qatı və qurudulmuş qidalardan təşkil olunur. Bir astronavtın gün ərzində 3 dəfə qida qəbul etmə şansı vardır. Gigiyenik təmizlik üçün isə müəyyən olunmuş qaydalara riayət etmək lazımdır. Qeyd edək ki bir kosmonavtın çətinliklə həll etmiş olduğu əsas məsələlərdən biri də məhz gigiyenik şəraitlərini təmin etməklə bağlıdır. Duş alarkən yaxud WC-dən istifadə edərkən sabit durmaq lazımdır. Buna görə də xüsusi bağlayıcı sistem tərtib olunmuşdur. Ətrafa kir yayılma ehtimalının aradan qaldırılması üçün vakuum sistemdən istifadə olunur. Duş alarkən suya ehtiyac olmayan sabun bənzəri salfet, dəsmal xarakterli parçalardan istifadə edilir. Diş pastası ilə dişləri yuduqdan sonra isə ağıza alınan suyu sonda içməkdən başqa çarə yoxdur. Bir çox insanı kosmosdakı şərait daxilində yuxunun necə və hansı şərtlərlə təmin olunduğu çox maraqlandırır. Bir astronavt gün ərzində 8 saatdan artıq yata bilməz. Onlar yuxu kapsulunun içərisindən ayaqüstə yatmalıdırlar. Kosmonavtların bir çoxu yatmaq üçün gözlərini bağladıqda ulduz klasterlərini gördüklərini söyləyirlər. Buna səbəb olan hadisə isə “hissəcik radiasiya və onun təsiri “ ilə izah olunur.    Bildiyimiz kimi insan orqanizmi Yer Planetinin təbii şəraitinə uyğun yaradılmışdır. Kosmosda mövcud olan şərait isə insanlıq üçün yaddır. Buna əsasən də orqanizmin uyğunlaşması prosesi çətinlik törədir və müxtəlif narahatlıqların yaranması kimi hallar baş verir. Astronavtların bizlərə vermiş olduğu məlumata əsasən kosmos ağır metal, plastik və ət qoxusundadır. Bu qoxu ilə tənəffüs almaq isə biz insanlar üçün heç də rahat olmadığı açıq aşkardır. Kosmosun ağırlıq qüvvəsinə mənsub olmaması nəticəsində nəfəs borusunda tıxac yaranır və qoxu alma zamanı məhdudiyyətlər baş verir. Bu biolojik hadisə ilk 1 həftə ərzində qrip virusuna yoluxmuş şəxsin qoxu və dadalma bacarığının zədələnməsi təsiri ilə eynilik təşkil edir. Müəyyən bir müddət keçdikdən sonra isə tam bərpa olmasa belə qismən normaya düşür. Bir astronavt həyati sağlamlığı üçün təhlükə yaradan məqam radiasiya təhlükəsidir. Belə ki nüvə stansiyasında çalışan bir işçinin ömrü boyu məruz qaldığı radiasiyaya kosmonavt 6 ay ərzində məruz qalır. Bunlarla yanaşı başın böyüməsi halı, bədən genişlənməsi, əzələlərin boşalması, sümük əriməsi, şiş üz sindromu da narahatlıqlar arasına daxildir. Fiziki cəhətdən aktivliyi qorumaq üçün gün ərzində müəyyən olunmuş saatlarda aktiv idman ilə məşğul olmaq məcburidir.    Kosmik sahədə ilklər və yeniliklər, o cümlədən tarixə iz salmış hadisələr baş vermişdir ki bunlardan bir çoxumuz xəbərdarıq. Gəlin bu tarixi hadisələrə birgə nəzər salaq! Bəşəriyyət tarixində ilk dəfə 1961-ci il aprelin 12-də Yuri Qaqarin “Vostok-1” gəmisi ilə kosmosa qalxıb. Onun uçuşu təxminən 108 dəqiqə davam edib.  İlk qadın kosmonavt Valentina Tereşkova 1963-cü il iyunun 16-da “Vostok-6” gəmisində kosmosa uçub. 1969-cu il iyulun 20-də amerikalı astronavt Nil Armstronq Ayın səthinə ayaq basan ilk insan olub. Kosmosda uzun müddət zaman keçirən də rusiyalı kosmonavt Sergey Avdeyevdir. O, açıq fəzada 747 sutka 17 saat keçirib.    Keçmiş SSRİ Ali Sovetinin 1962-ci il 9 aprel tarixli Qərarı ilə 12 aprel tarixi Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Günü elan edilir. Günümüzdə bir çox ölkələr tərəfindən bu tarixi gün qeyd edilir.   Günümüz üçün aktual olan bu mövzuya yekun baxış olaraq demək olar ki, sonsuz olduğu düşünülən, lakin sonsuz olduğuna qəti şəkildə mühakimə edilə bilməyən bu geniş fəza sahəsi bəşəriyyət mövcud olduqca hər daim insanların maraq dairəsində olacaqdır.  Müəllif: Nəzrin Tahirli      

Hüquq: Sosial mediya hüquqları

Hüquq: Sosial mediya hüquqları

Ramazanda kluba getməyin sonu belə olmalı idi!Son günlər Bakıda baş verən partlayışla bağlı olan sosial media paylaşımlarına gələn rəylər bir o qədər də ürəkaçıcı deyil. Əziz oxucular, mənim bu gün sizə danışacağım mövzu bu cür paylaşımları görərək rəy yazdığınız və ya fikir bildirdiyiniz sosial media hüquqları haqqındadır.Günümüzdə ən çox müzakirə edilən mövzulardan biri sosial media üzərindən şərəf və ləyaqətin alçaldılması,təhqir və ya böhtanın yaratdığı məsuliyyətlə bağlıdır. Ümumiyyətlə, sosial media üzərindən şərəf və ləyaqətin alçaldılması, təhqir və böhtan hüquqi məsuliyyət yaradırmı? Bu məsələ qanunla necə tənzimlənir?Çox vaxt bu anlayışlar qarışdırılır. Bu məsələni mübahisələndirmək üçün ilk növbədə bu anlayışların mənasını düzgün bilmək lazımdır.Şərəf-şəxsə verilən ictimai qiymətdir. Yəni cəmiyyət tərəfindən olan dəyərləndirmədir.Ləyaqət-şəxsin özünün özünə verdiyi qiymətdir.Təhqir-şərəf və ləyaqətin alçaldılması olduğu halda, böhtan-yalan olduğunu bilə-bilə şərəf və ləyaqətin ləkələnməsidir.Hər kəsin konstitusion təsbit olunmuş  söz azadlığı hüququ vardır. Yəni siz fikrinizi, sözünüzü müəyyən hədlər çərçivəsində qarşı tərəfə azad şəkildə çatdıra bilərsiniz. Qarşı tərəfin şərəf və ləyaqətini alçaltmadan onun haqqında müsbət və mənfi fikirlərinizi deyə bilərsiniz. Bu halda sual yaranır. Bəs saxta hesablardan olunan təhqir və böhtanlar cavabsızmı qalacaq?Əlbəttə ki, xeyr. Profil saxta olsa belə, həmin şəxsin İP və data ünvanı təsbit olunur və yeri müəyyənləşdirilir.Sosial şəbəkələrdə ölkədən kənarda olan şəxslərin söyüş və təhqir, böhtanla daha çox məşğul olması müşahidə edilməkdədir. Bəs onlar cəzasızmı qalır? Xeyr. Cinayət Məcəlləsi və digər qanunlara əsasən o şəxslər də Azərbaycanda məsuliyyətə cəlb olunur.Real misallarla fikrimi izah etməyə çalışacam. İnstagram sosial platformasında daha tez-tez gördüyümüz story bölməsində qarşılıqlı fikir müharibəsi edən şəxslər var) Tərəflərdən hansısa açıq təhqir etdikdə digər tərəf sübut kimi onu məhkəməyə təqdim edərək təhqir edən tərəfdən mənəvi təzminat ala bilər. Şahidlər olduqda bu təzminatın miqdarı daha da artacaqdır. Məsələn təhqir olunan şəxs ciddi sarsıntı keçirdiyi zaman yanında buna şahid olan şəxslər məhkəmədə çağırılır və məhkəmə qərar verdikdə onların da şahidliyi nəzərə alınır.Nəticə olaraq,əziz insanlar,unutmayaq, hər hüququmuzu həddlər daxilində istifadə etməliyik. Və müəyyən sözləri deyərkən maksimum diqqətli olmağa çalışaq. Kimə necə təsir edəcəyini bilmədiyimiz, nifrət qusduğumuz sözlər hər kəsi incidər. Və ən əsası hər kəs özünə xoş olan tərzdə yaşayır. Bir-birimizə qınayaraq müdaxilə etmədiyimiz gözəl dünya olması diləyi ilə...Sevgi ilə qalın.. Müəllif: Asiman Musayeva 

Fərdi İnkişaf: “Həyatdan qorxmayın, Kamal bəy.”

Fərdi İnkişaf: “Həyatdan qorxmayın, Kamal bəy.”

“Həyatdan qorxmayın, Kamal bəy.”Məşhur türk yazıçısı Orhan Pamukun “Məsumiyyət Muzeyi” romanında bir çox diqqət çəkən məqamlar, dialoqlar olsa da, Kamal bəylə psixoterapevti arasındakı qısa dialoq digərlərindən daha çox fərqlənirdi: - Həyatdan qorxuram, deyəsən, həkim. - Həyatdan qorxmayın, Kamal bəy. Biz insanlar Kamal bəy kimi həyatdan qorxmağa öyrəşmişik, məhz qoxrularımız vasitəsilə addım atmış, hətta atdığımız addımların sayından çox o addımın doğru olub- olmamasına daha çox diqqət etmişik. Biz insanlar Kamal bəy kimi həyatdan qorxmağa öyrəşmişik, həyatı mühakimə etməyə, onunla qarşı-qarşıya durmaqdan çox onun qarşısında baş əyməyə, bizim verdiyimiz qərarlardan çox onun seçdiyi seçimləri təsdiqləməyə öyrəşmişik. Biz insanlar, deyəsən, qorxudan qorxmağa belə öyrəşmişik, lakin bir dəfə çönüb nə üçün, nədən, axı niyə sualını verməmiş, elə sadəcə cavabı axtarmaq üçün çalışmışıq. Çox vaxtda əldə etdiyimiz cavabları bəyənməyib əlimizin tərsi ilə hər şeyi silmiş, bəzənsə heç ümid olmayacağını düşünüb hər şeyi yarı yolda tərk edib getmişik. İndi isə belə bir sual doğur: məgər həyatı qorxulu edən özümüz olduğu halda ondan qorxub qaçan biz insanlar deyilmiyik? Təəssüfər olsun ki, bizik. Məsudə Cabbarın bir sözü var; “Yazıq həyat... Bütün çətinlikləri yaradan insanın özü olduğu halda günah keçisi olaraq hər zaman həyat seçilirdi”. Daima başqalarına qılınc çəkib özümüzü qalxanla qoruyan bizlər həyatı da günahlandırmağı özümüz üçün asanlıq hesab etmişik. Bəs nə üçün yazıq həyatı mühakimə etmək yerinə özümüz üçün hərəkətə keçmirik? Nə üçün olduğumuz məkanda durub çətinliklərin öhtəsindən gəlmək yerinə asanlığın ardınca qaçmağameyilliyik? Biz ki buna qadirik! Biz ki qorxularımıza qalib gəlməyə qadirik! Biz ki insanıq! Çətinliyi özümüz yaratdığı kimi onun necə dəf olunacağını da bilirik, bəs nə üçün hərəkətə keçmirik? Biz nəyi və ya kimi gözləyirik?! Düzgün, ideal vaxtı mı? Halbuki qarşımıza qoyduğumuz hədəflərin üstəsindən bir-bir gəlmək üçün vaxtın önəmi yoxdur, sadəcə vaxtdan düzgün istifadənin önəmi var. Diqqət etsək, bütün dahi şəxsiyyətlərin, həyatda uğur qazanmış, bir pillə yüksəyə addım atmış peşəkarların hamısının zamandan düzgün istifadə edərək həmin yerdə qərar tapdığını görərik. Zamandan əlavə, onların bitib-tükənməyən məqsədlərinə çatmaq arzusu da burada böyük rol oynayır, artıq onlar həyatdan qorxmurlar, artıq onlar çətinlikdən qorxmurlar. Buna nümunə olaraq həyatında dəfələrlə çətinliklə üzləşən, ümid yeri bir qığılcımda məhv olan məşhur amerikalı yazıçı, Yeni Düşüncə fəlsəfənin davamçısı Orison Swett Mardenin adını bu məqamda qeyd etməsək olmaz. Dünyaya gözlərini açmadan anasını itirən Orison yeddi yaşında da atasının vəfat etdiyini eşidir, bununla da, o və iki bacısı həyata gah qılınc çəkir, gah da qalxanla özlərini qorumağa başlayırlar. Orison demək olar ki, hər gün işləyir, az məvacibi ilə güc-bəla ilə yaşamağa çalışırdı. Artıq taqətdən düşən, ümidi olmayan Orison bir gün onu ilhamlandıran kitabların əhatə dairəsinə düşür, oxumağın şirinliyini hiss edən Orison o gündən gecələr işləyir, gündüzlərdə əvvəlcə Boston universitetində daha sonra isə Harvard universitetində təhsil alır.Yığdığı pulla kiçik bir hotel satın alır, yavaş- yavaş işini genişləndirir. Lakin bir gün onun bu qədər həvəslə gördüyü iş məhv olur. Ümidini itirməyən Orison öz fikirlərini qələmə almaq qərarına gəlir, yeddi yüz səhifədən çox yazdığı kitabı evində baş verən yanğında külə çevrilir... Yenə də Orison ümidini və həvəsini itirmir, əksinə hər gün daha çox ümidlənir və yenidən kitabını yazmağa başlayır. Məhz sıfırdan başladığı o kitab sonradan bütün Amerikaya güc, motivasiya verir, Amerikanı yenidən ayağa qaldırır. Rövşən Abdullaoğlu “Çətin olsa da, həyat davam edir” kitabında Orison Swett Mardeni ölümsüzləşdirənin onun həyatda qarşılaşdığı ilk maneədən qorxub geri çəkilmədiyi cəsurluğu olduğunu vurğulayırdı. Cəsurlar qorxulardan çəkinmir, çətinlikdən qorxmurlar. Cəsurların bitib-tükənməyən ümidi var, onlar cəsurdular, qorxaq deyillər ki! Siz də qorxmayın, Kamal bəy. Həyatdan qorxmayın, Kamal bəylər...Müəllif: Nərmin Ibrahimli 

BİZİ DİGƏRLƏRİNDƏN FƏRQLƏNDİRƏN XÜSUSİYYƏTLƏR VƏ ÜSTÜNLÜKLƏR

BİZİ DİGƏRLƏRİNDƏN FƏRQLƏNDİRƏN XÜSUSİYYƏTLƏR VƏ ÜSTÜNLÜKLƏR

XXI əsrin ən aktual məsələlərindən biri də internetvasitəsilə pul qazanmaqdır. Bu ideya mükəmməl, effektivdir və bunun əksini düşünənlərin sayı da çox azdır.İnternetdə axtarış etsəniz, onlayn qazanc əldə etməyin yolu olaraq minlərlə veb-sayt yaxud ideya tapa bilərsiniz. Bunlar arasında ən geniş yayılmışlardan mərc oyunlarını, lotereya oyunlarını və bilik yarışmalarını misal gətirmək olar. “Bəs bunlar arasında ən etibarlısı və qazanclısı hansıdır?” deyə soruşsanız, keçirdiyimiz Brainpriz yarışlarını tam əminliklə tövsiyə edərik. Məsələn, mərc və lotereya oyunları, tamamilə, şansa əsaslanır. Brainprizdə isə şans yox, bilik və məlumat rol oynayır. Əgər, intellektual səviyyənizə güvənirsinizsə, qalib olmama kimi şansınız yoxdur.​​​​​​​Bundan başqa, statistikaya görə hər il minlərlə insan mərc oyunları bataqlığına düşdüyünə görə külli miqdarda pul itirir, hətta mental sağlamlığı pozulduğuna görə həyatına son qoyur. Breynpriz yarışlarında isə nəinki yorulmaq, hətta əylənəcəksiniz. Dünyagörüşü ilə bağlı sualları oxuduqca zövq alacaq, suallara düzgün cavab verdikcə özünə əminliyiniz artacaqdır. İşin əyləncəli qismindən əlavə, uğur qazandıqca mükafat da əldə edəcəksiniz. ​İnsanlar az və ya heç bir səy göstərmədən böyük lotereya mükafatı haqqında eşitdikləri zaman bir şans vermək ehtimalını heç vaxt əldən vermək istəmirlər. Lakin lotereyanın yeganə və ən böyük dezavantajı asılılığı gözdən qaçırırlar. Kimsə lotereya qazanmasa, növbəti dəfə qazanacağını düşünür və böyük bir asılılığa çevrilən bu proses qazanana qədər davam edir və çox vaxt uğursuzluqla nəticələnir. 

Tarix müəllimi 15 suala cavab verdi və milyonçu oldu ✔

Tarix müəllimi 15 suala cavab verdi və milyonçu oldu ✔

Böyük Britaniyada yayımlanan “Kim Milyoner Olmaq İstər?” yarışmasında ən son ötən il rekord qırılmışdı: iştirakçı 1 milyon funt sterlinq mükafatın sahibi olmuşdu.Bildiyiniz üzrə dünyanın bir çox yerində “Kim Milyoner Olmaq İstər?” televiziya şousu keçirilir. Bu teleşoularda iştirakçılar BrainPrizdə olduğu kimi müxtəlif mövzularda olan suallara cavab verir, intellektual səviyyələri ilə böyük mükafata addım-addım yaxınlaşırlar. 2020-ci ildə bu yarışmanın Böyük Britaniyada yayımlanan versiyasında 14 il sonra bir iştirakçı böyük mükafatı qazana bilmişdi. Həmin bölümdə 57 yaşındakı tarix müəllimi Donald Fear 15 sualı cavabladıqdan sonra böyük uduşa – bir milyon funt sterlinqə sahib oldu. O, İngiltərə versiyasında altıncı qanuni milyonçu oldu.Əvvəlki beş milyonçudan fərqli olaraq Donaldın dörd kömək haqqı var idi, lakin o, 32.000 funt sterlinqlik sualda yalnız 50:50 köməyindən istifadə etdi.Böyük mükafat sahibinin hansı suallara cavab verdiyini bilmək istəyirsinizsə, növbəti bloq yazımızı gözdən qaçırmayın. Bilmək olmaz, elə həmin suallara, bəlkə, Brainprizdə də rast gəldiniz 😊

Müxtəlif dillər haqqında maraqlı və bilmədiyiniz faktlar

Müxtəlif dillər haqqında maraqlı və bilmədiyiniz faktlar

Viktorinaların, həmçinin Brainprizin sevimli mövzularından biri də dil mövzusudur. Dillə bağlı bir çox insanın bildiyi və ya yanlış bildiyi faktlardan söz edəciyik.Dil ünsiyyət üçün mühüm vasitədir. O, yalnız fikirləri çatdırmaqda deyil, həm də dostluqlar, iqtisadi əlaqələr və mədəni əlaqələr qurmaqda başlıca rol oynayır.Birdən çox dil bilmək insanı bir çox cəhətdən daha təsirli və bacarıqlı edir. Nə qədər çox dil bilirsinizsə, bir o qədər mədəniyyətlə tanış olur, dünyagörüşünüzü artırırsınız.Bu günkü bloq yazımızda dünyada mövcud olan bir çox dillər haqqında maraqlı faktlardan, insanların dil barədə yanlış bildiyi məlumatlardan danışacıyıq. Məlumatları diqqətlə oxumağınızı tövsiyyə edirik, çünki viktorinalarımızda həmin məlumatlara rast gələ bilərsiniz.1) Bir çox insan sayının yüksək olduğunu düşünsə də, dünyada təxminən 7000 dil və ləhcə var.2) Bibliyadan sonra ən çox tərcümə olunan kitablar Kiçik Şahzadə və Pinokkiodur.3) Dünya əhalisinin yarıdan çoxu ikidillidir, yəni 2 dili doğma dili olaraq bilir.4) Yer üzündəki ən çox dilli ölkə Papua-Yeni Qvineyadır. 800-dən çox dilin mövcud olduğu bu yerdə danışılan dillərin əksəriyyəti yerli dillərdir.5) Roma Papası 9 dildə tvit atır.6) Kosmonavtların rus dilində işlək biliklərə malik olması şərtdir.7) Yunan və Ənənəvi Çin dili heroqlifləri bu gün də istifadə olunan ən qədim yazılı dillərdir.8) Öyrənilməsi ən çətin dil Çin Mandarin dilidir. Bunun ən başlıca səbəbi isə əlifbanın olmamasıdır. Əlifba əvəzinə simvolları işlənilir və orta hesabla bir çinlinin 8000 -dən çox simvol bildiyi təxmin edilir, qəzet oxumaq üçün 3000 -dən çox simvol bilməlisiniz.9) Fars dilində X əsrdən bəri fars dili əhəmiyyətli dərəcədə dəyişiklik olmayıb.10) Alman dili ana dili olaraq ən çox danışılan Avropada ən çox danışılan dilidir.

Ən məşhur viktorinada 1 milyon sterlinq qazana bilərdinizmi?

Ən məşhur viktorinada 1 milyon sterlinq qazana bilərdinizmi?

Dünyanın ən məşhur viktorinası “Kim Milyoner Olmaq İstər?”-in son böyük mükafatçısı barədə məlumat vermişdik. İndi isə onun cavablandırdığı suallardan danışaq. Tarix müəllimi Donaldın ən yüksək mükafat yolunda qarşılaşdığı bəzi sualları sizlərə təqdim edirik - özünüzü sınayın və yoxlayın, görək, neçə suala düzgün cavab verə biləcəksiniz? Diqqətli olun, eyni suallara bizim viktorinalarımızda da rast gələ bilərsiniz1) Hansı Disney personajı məşhur bir kral şənliyindən çıxarkən pilləkəndə şüşə ayaqqabısını unudur? (Sindrella)2) Oraq və çəkic hansı siyasi ideologiyanın ən tanınan simvollarından biridir? (Kommunizm)3) Tibbin bir qolu olan “Mamalıq işi” xüsusilə nə ilə bağlıdır? (Doğum)4) “Loquacious” sözünun mənası nədir ? (Söhbətcil)5) Hansı oyuncaqlar 'Robotlar maskalı' ifadəsi ilə satılıb?A) Bratz KuklalarıB) Sylvania AiləsiC) HatchimalsD) TransformersDüzgün cavab: D6) 1718 -ci ildə hansı pirat indiki Şimali Karolina sahillərində gedən döyüşdə öldü?A) Calico JackB) BlackbeardC) Bartolomey RobertsD) Kapitan KiddDüzgün cavab: B7) Bu məşhur görməli yerlərdən hansının inşası ilk olaraqbaşa çatdı?A) Empayr Steyt BildinqB) Royal Albert HallC) Eyfel qülləsiD) Big Ben Saat QülləsiDüzgün cavab: D

KİNO. FİLM TARİXİ HAQQINDA MARAQLI 10 FAKT

KİNO. FİLM TARİXİ HAQQINDA MARAQLI 10 FAKT

Kinonun müasir həyatımıza böyük təsiri olmuşdur, və eyni zamanda o, fotoqrafiya, memarlıq, ədəbiyyat, oyun, rəsm və musiqi ilə yanaşı yeddinci sənət növüdür.Kino özündə zəngin musiqi, ssenari, aktyorluq ehtiva edən vizual hekayə sənəti olaraq  fəaliyyət göstərdiyi müasir cəmiyyəti əks etdirir. Bu səbəbdən kino barəsində məlumatlara sahib olmağın dünya görüşü baxımından insana qatdığı tərəflər çoxdur.  Təsadüf deyil ki, dünyada aparılan bir çox intellektual yarışmalarda, oyunlarda “kino” mövzusu aktuallığını itirmir. Brainpriz oyunları da həmin suallara yer verilən viktorinalardandır.Film tarixi mövzusu çoxşaxəli, maraqlı faktlarla və suallarla doludur.Film necə və kim tərəfindən yaradıldı?İlk filmlər niyə ağ-qara idi?Film sənayesi necə yüksəlişə keçdi?Gələcək illərdə bizi nə kimi yeniliklər gözləyir?Gəlin, bu sualların bəzilərinə cavab tapaq.İlk dəfə 1891-ci ildə Edison şirkəti hərəkət edən şəkillərə eyni anda baxmağa imkan verən “Kinetoskop” prototipini uğurla nümayiş etdirdi. Kütlə qarşısında ilk kinetoskop nümayişi 1893-də baş tutdu və artıq 2 il sonra Lumier qardaşları ödəniş müqabilində auditoriyaya hərəkət edən şəkilləri əks etdirdilər. Onlar kamera, proyektordan ibarət “Sinematoqrafiya” adını verdikləri cihazlarından istifadə etmişdilər.İlk filmlər çox qısa, hətta bir neçə dəqiqəlik olmuşdur və meydançalarda, musiqi salonlarında, yaxud ekranların qurula biləcəyi otaqda qaranlıq yerlərlə göstərilirdi. Mövzu olaraq isə qısa komediyalar, xarici ölkələrin mənzərələri, xəbərlər, vacib hadisələr idi. Sinxron dialoqlar olmasa da, bəzən təsvir edildiyi kimi “səssiz filmlər” də deyildi.İlk dəfə rəngli film isə 1909-cu ildə insanlara təqdim olundu; “kinemacolor” adı verilən bu prosesin ilk nümunəsi isə 2 saatlıq “With Our King and Queen Through India” filmi idi.

Messi VS Maradona: Tarixin Ən Uğurlu Futbolçusu Kimdir?

Messi VS Maradona: Tarixin Ən Uğurlu Futbolçusu Kimdir?

Brainpriz-də bu ay futbol mövzusuna yer veriləcək, deməli, bu gün futbol tarixində iz qoymuş məqamlardan, liqalardan və əfsanəvi futbolçulardan bəhs edəcəyik.Futbol, iştirakçı və tamaşaçı sayına görə dünyanın ən populyar top oyunudur. Başlıca qaydaları və oyun vasitəsi sadə olan bu idman növü rəsmi futbol meydançalarından tutmuş  gimnaziyalara, küçələrə, parklara və ya çimərliklərə qədər demək olar ki, hər yerdə oynanıla bilər. Futbolun ən böyük  idarəedici təşkilatı Beynəlxalq Futbol Federasiyaları Assosiasiyası‎ (FIFA) XXI əsrin əvvəllərində təxminən 250 milyon futbolçunun və 1.3 milyarddan çox futbolla maraqlanan insanın olduğunu hesablamışdı.Dünyada keçirilən ilk futbol oyunlarına dair dəlillər Yunanıstanda və Çində tapılmışdır və tarixi 2000 ildən çox əvvələ gedib çıxır, lakin tarixçilərin həmin dövrdə bu oyunun tam olaraq necə oynandığı barədə heç bir məlumatı yoxdur.Günümüzdə isə oxşar standartlı üzv komandalar arasında oyunlar təşkil edən minlərlə futbol klubları birliyi var. Bunlardan ən məşhurlarına misal olaraq UEFA Çempionlar Liqasını, UEFA Avropa Liqasını, FİFA Klublararası Dünya Kubokunu, Bundesliqanı və s. demək olar.Futbol azarkeşlərinin maraqla izlədiyi və daim müzakirə etdiyi bir digər mövzu isə əfsanəvi futbolçulardır. Bütün zamanların ən böyük futbolçuları ilə bağlı müzakirələrə gəldikdə, siyahı çox vaxt yalnız iki addan ibarətdir: Braziliyalı əfsanə Pele və El Pibe de Oro adlandırdıqları Diego Maradona. Hər iki futbolçu da FIFA-nın “Əsrin Oyunçusu” mükafatını qazanmışdır. Əlbəttə ki, başqa bir argentinalı əfsanə - Lionel Messi də var.Ən yaxşı futbolçunun kim olduğu ilə bağlı müzakirələr Messinin karyerasında inkişafı ilə birlikdə daha da artmışdır. Maradonanın daha yaxşı olduğuna dair arqumentlər həm Argentina, həm dəNapoli-ni çempion edən faktlarla əsaslandırıla bilər. Messi oynadığı milli komanda ilə Dünya Kubokunu qazana bilməmişdi və FC Barselona artıq ölkə çempionu olduqdan sonra o, komandaya gəlmişdi. 

Başlamağa hazırsan?
Qeydiyyatdan keç və pul mükafatları qazan